Από ένα απλό like μέχρι ένα «ύποπτο» follow, η καθημερινότητα των σχέσεων έχει αλλάξει ριζικά στην εποχή των social media. Σύμφωνα με ειδικούς που μίλησαν στο Cosmopolitan, η λεγόμενη «ψηφιακή ζήλεια» μπορεί να μετατρέψει μικρές, ασήμαντες κινήσεις σε πηγή έντονου άγχους και ανασφάλειας.
Ωστόσο, όταν δεν υπάρχουν ουσιαστικοί λόγοι που να δικαιολογούν υποψίες, η συνεχής ανάγκη για έλεγχο -μέσα από τα social media, τα likes, τα μηνύματα ή την online παρουσία- μπορεί να εξελιχθεί σε προβληματική συμπεριφορά.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η λεγόμενη «ψηφιακή ζήλεια» δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα την πραγματικότητα της σχέσης, αλλά περισσότερο τις προσωπικές ανασφάλειες και τους φόβους που ενισχύονται από την ίδια τη φύση της τεχνολογίας.
Το φαινόμενο της ψηφιακής ζήλειας
«Λένε ότι ίσως η απόλυτη ψηφιακή έκφραση της αληθινής αγάπης είναι η Beyoncé και ο Jay-Z, οι οποίοι στο Instagram ακολουθούν μόνο ο ένας τον άλλον. Αν και η σχέση τους έχει περάσει από δημόσιες και ιδιωτικές δοκιμασίες, τουλάχιστον τώρα εκείνη δεν χρειάζεται να μετρά κάθε φορά που ο σύζυγός της ακολουθεί κάποιον νέο», αναφέρει το άρθρο.
«Πολλοί άνθρωποι, ωστόσο, το κάνουν συνεχώς και καταναγκαστικά περισσότερο απ’ όσο φαντάζεστε. Παρακολουθούν κάθε κίνηση του συντρόφου τους στα social media, από τα likes και τα σχόλια μέχρι τους νέους followers και το ποιον ακολουθούν. Κάποιοι φτάνουν ακόμη και στο σημείο να μπαίνουν στα DMs για να διαβάσουν τις συνομιλίες του/της συντρόφου τους. Αυτές είναι οι νέες ψηφιακές ζήλειες, μικρές εμμονές που τροφοδοτούνται από τα social media και την τεχνολογία. Ένα like σε ένα συγκεκριμένο άτομο, ένα αμφίσημο σχόλιο, ένα «ύποπτο» follow ή ακόμη και το να φαίνεται κάποιος online χωρίς να απαντά σε μήνυμα ή κλήση, μπορεί να γίνει πηγή σύγκρουσης και ανασφάλειας».
«Συχνά πρόκειται για σήματα χωρίς αντικειμενικό νόημα», επιβεβαιώνει η Veronica Rossi, κλινική ψυχολόγος και σεξολόγος.
«Είναι αμφίσημα, αλλά το μυαλό τα ερμηνεύει αναζητώντας επιβεβαίωση των δικών του φόβων και μερικές φορές χτίζει ολόκληρα σενάρια γύρω από αυτά».
Η ψηφιακή ζήλεια εκδηλώνεται μέσα από μια σειρά συμπεριφορών που για πολλούς έχουν γίνει σχεδόν αυτονόητες: παρακολούθηση likes, έλεγχος νέων followers, ανάλυση σχολίων και, σε πιο έντονες περιπτώσεις, πρόσβαση σε προσωπικά μηνύματα. Μικρά ψηφιακά «ίχνη» αποκτούν δυσανάλογη σημασία, καθώς το μυαλό προσπαθεί να τα ερμηνεύσει, συχνά επιβεβαιώνοντας ήδη υπάρχοντες φόβους.
Ωστόσο, υπάρχει ένα εμφανές πρόβλημα. Τα ίχνη αυτά, είναι ασαφή και το άτομο τα ερμηνεύει με βάση τις δικές του ανασφάλειες, δημιουργώντας σενάρια που μπορεί να απέχουν πολύ από την πραγματικότητα. Έτσι, η σχέση μεταφέρεται από τον πραγματικό κόσμο σε μια «ιστορία» που εξελίσσεται στην οθόνη.
Τα social media ενισχύουν αυτή την κατάσταση, προσφέροντας άφθονες πληροφορίες αλλά ελάχιστες εξηγήσεις. Μπορούμε να δούμε τι κάνει ο σύντροφός μας, όχι όμως γιατί το κάνει. Αυτό το κενό γεμίζει συχνά με φόβους, συγκρίσεις και υποθέσεις. Ακόμη και μια παλιά αλληλεπίδραση μπορεί να ερμηνευτεί ως απειλή.
Η ψευδαίσθηση του ελέγχου
Παράλληλα, δημιουργείται η ψευδαίσθηση του ελέγχου. Η δυνατότητα να γνωρίζουμε πότε κάποιος ήταν online, πού βρίσκεται ή με ποιον αλληλεπιδρά, δίνει την εντύπωση ότι μπορούμε να ελέγξουμε τη σχέση. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτή η συνεχής επιτήρηση εντείνει το άγχος και οδηγεί σε έναν φαύλο κύκλο: όσο περισσότερο ελέγχουμε, τόσο περισσότερο νιώθουμε την ανάγκη να συνεχίσουμε να ελέγχουμε.
Σύμφωνα με την Rossi, αυτή η συμπεριφορά δεν μειώνει τη ζήλεια αλλά την καθιστά χρόνια. Η προσωρινή ανακούφιση που προσφέρει ο έλεγχος διαδέχεται γρήγορα νέα αμφιβολία, ενισχύοντας την εξάρτηση από την επιβεβαίωση. Με τον τρόπο αυτό, η ανάγκη για έλεγχο καταλήγει να οδηγεί στην απώλεια του ίδιου του ελέγχου.
Ποιος είναι ο κίνδυνος της ψηφιακής ζήλεια;
Η ψηφιακή ζήλεια είναι μια κατασκευή που τροφοδοτείται από συσκευές οι οποίες αποτελούν όλο και περισσότερο προέκταση του εαυτού μας. «Δεν προκύπτει τόσο από αυτό που κάνει ο άλλος, αλλά από τον τεράστιο όγκο ερμηνειών που μας καλεί να κάνουμε η τεχνολογία», εξηγεί.
«Και ο κίνδυνος είναι να καταλήξουμε να ζούμε περισσότερο μέσα στην ιστορία που λέμε στον εαυτό μας μέσω της οθόνης, παρά μέσα στην πραγματική σχέση».
Εξάλλου, πάντα ερμηνεύουμε τον κόσμο με βάση το ποιοι είμαστε εμείς, όχι το ποιος είναι ο άλλος.
Το πρόβλημα γίνεται πιο σοβαρό όταν η επιτήρηση αντικαθιστά την επικοινωνία. Η εμπιστοσύνη και η οικειότητα υποχωρούν, καθώς η σχέση βασίζεται πλέον σε δεδομένα και όχι σε ουσιαστική σύνδεση. Όταν η ζήλεια γίνεται συνεχής, καταναγκαστική και επηρεάζει τη διάθεση, τότε απαιτείται ουσιαστική αντιμετώπιση.
Η λύση, όπως υπογραμμίζεται στο Cosmopolitan, βρίσκεται σε δύο βασικούς άξονες: την ενίσχυση της εμπιστοσύνης προς τον σύντροφο και την κατανόηση του εαυτού μας. Η ζήλεια συχνά δεν σχετίζεται με τη συμπεριφορά του άλλου, αλλά με προσωπικές ανασφάλειες και την ανάγκη να νιώθουμε ασφαλείς, επιθυμητοί και σημαντικοί.
Τελικά, ο περιορισμός της ψηφιακής ζήλειας φέρνει στην επιφάνεια το μεγάλο εμπόδιο της σύγχρονης αγάπης: να χαλαρώσουμε τον έλεγχο, αποδεχόμενοι την αβεβαιότητα χωρίς να νιώθουμε την ανάγκη να δράσουμε ή να αναζητήσουμε συνεχώς απαντήσεις.
«Μια σχέση δεν γίνεται ασφαλής όταν γνωρίζουμε τα πάντα για τον άλλον, αλλά όταν δεν χρειαζόμαστε να τα γνωρίζουμε όλα για να νιώθουμε αγαπημένοι», καταλήγει η Dr. Rossi.
«Στον πυρήνα της, η ζήλεια προκύπτει και από την αδύνατη προσπάθεια να εξαφανίσουμε το μυστήριο του άλλου. Η τεχνολογία μας δίνει την ψευδαίσθηση ότι μπορούμε να το κάνουμε, προσφέροντάς μας μια συνεχή ροή από ίχνη. Όμως, ένα ίχνος δεν είναι η αλήθεια».
Η ψηφιακή ζήλεια αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές προκλήσεις των σύγχρονων σχέσεων.
Σε έναν κόσμο όπου η πληροφορία είναι άφθονη αλλά η κατανόηση περιορισμένη, η ισορροπία ανάμεσα στην εμπιστοσύνη και τον έλεγχο γίνεται πιο εύθραυστη από ποτέ.
Τελικά, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, μια σχέση δεν γίνεται πιο ασφαλής όταν γνωρίζουμε τα πάντα για τον άλλον, αλλά όταν δεν έχουμε ανάγκη να τα γνωρίζουμε όλα για να νιώθουμε αγαπητοί.
πηγή: ΤΟ ΒΗΜΑ
